Prawo a Firma
Blog o prawie w firmie i biznesie

Listopad 10th, 2014 Członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością bierze swoją nazwę od ograniczenia odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki. Takie ograniczenie odpowiedzialności nie obejmuje jednak członków zarządu tej spółki i to nawet wówczas, gdy jednocześnie są jej wspólnikami. Powyższa kwestia jest bardzo często pomijana przez osoby zamierzające założyć małą spółkę z o.o., którą mają zamiar samodzielnie zarządzać, w wyniku czego tracą podwójnie – z jednej strony płacą dodatkowo podatek CIT, a z drugiej strony w dalszym ciągu ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem.

Istnieje szereg przepisów prawa, które określają odpowiedzialność członka zarządu, związaną ze sprawowaną przez niego funkcją. Tutaj skupimy się na odpowiedzialności za jej zobowiązania. Podstawowe przykłady powyższych regulacji to art. 299 Kodeksu spółek handlowych i 116 Ordynacji podatkowej. Oba artykuły przewidują możliwość dochodzenia od członka zarządu spłaty długów spółki w razie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że wierzyciel nie ma obowiązku prowadzić egzekucji z całego majątku spółki – wystarczy, że komornik stwierdzi bezskuteczność egzekucji, prowadzonej z dowolnego, wskazanego przez wierzyciela składnika majątku spółki. Co więcej, w pewnych okolicznościach nawet stwierdzenie takiej bezskuteczności nie będzie konieczne do skutecznego windykowania członka zarządu – dotyczy to w szczególności sytuacji, w której wobec spółki zostanie ogłoszona upadłość lub sąd oddalił wniosek o jej ogłoszenie z uwagi na brak środków do przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego w art. 21 ust. 3 przewidują zresztą dodatkową podstawę odpowiedzialności członka zarządu wobec wierzycieli spółki, za szkodę spowodowaną spóźnionym zgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Wskazaną wyżej odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. można oczywiście ograniczyć, choć nie ze skutkiem wobec osób trzecich. W krajach zachodnich powszechnie stosowanym instrumentem służącym temu celowi jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej członków organów spółki. W Polsce jednak, zasadniczo na skutek braku wiedzy o zakresie i podstawach takiej odpowiedzialności, zawieranie podobnych umów ubezpieczenie nie jest jeszcze tak popularne. Wydaje się jednak, że w miarę rosnącej świadomości prawnej przedsiębiorców ten fragment rynku ubezpieczeniowego może się znacznie rozwinąć.
W przypadku braku zawarcia umowy ubezpieczenia, członkom zarządu pozostaje obrona przed wierzycielami spółki przed sądem. W takim przypadku członek zarządu musi zasadniczo wykazać, że spółka złożyła w terminie wniosek o ogłoszenie upadłości lub, mimo nie zgłoszenia takiego wniosku w terminie, wierzyciel nie poniósł szkody. Powyższe okoliczności muszą być udowodnione przez członka zarządu, co w przeważającej liczbie przypadków – również wobec licznych problemów z ustaleniem dnia, w którym powstają przesłanki uzasadniające ogłoszenie upadłości – bywa jednak bardzo trudne.

Wskazane wyżej ryzyka są oczywiście różne w spółkach o różnym profilu i skali działalności. W spółkach świadczących usługi nie wiążące się z istotnym ryzykiem, konieczność wykupywania omawianej tutaj polisy jest zapewne ograniczona. W spółkach produkcyjnych, budowlanych lub świadczących usługi obciążone istotnym ryzykiem (np. handel artykułami metalowymi i budowlanymi, usługi projektowe lub doradztwo podatkowe) rozważenie takiej formy ubezpieczenia uważamy jednak za w pełni uzasadnione.